Najlepszy leasing:

Prawne uregulowanie leasingu w Polsce

Podstrona ta została poświęcona charakterystyce leasingu pod kątem formalno-prawnym. Zostaną przedstawione podstawowe akty prawne regulujące umowę leasingu. Na początku należy jednak wspomnieć, że obecnie w Polsce nie ma aktu prawnego regulującego w sposób całościowy problematykę leasingu. Natomiast podstawowe znaczenie dla tej kategorii umów mają wymienione niżej przepisy:

• Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U.Nr 97, poz. 970)
• Kodeks cywilny - Umowa leasingu: TYTUŁ XVII1
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654)
• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535)

Leasing podlega kwalifikacji na trzech poziomach:

• Cywilnym
• Księgowym
• Podatkowym

Każda z definicji zawiera niestety inne kryteria, według których przedmiot umowy (aktywa trwałe, tj. środek trwały lub wartość niematerialna i prawna) jest zaliczany albo do majątku leasingodawcy (finansującego) wówczas mowa o leasingu operacyjnym, albo do majątku leasingobiorcy (korzystającego) mowa o leasingu finansowym.

Jako pierwszy zostanie przedstawiony leasing w PRAWIE CYWILNYM. Do dnia 8 grudnia 2000 r. zawierane umowy leasingowe były umowami nienazwanymi. Zgodnie z zasadą swobody umów, o której mówi art. 353 Kodeksu Cywilnego możliwe było i jest nadal ułożenie stosunku prawnego „według własnego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego”. Zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca, 2000r, (Dziennik Ustaw z dnia 8 września 2000 r. Nr 74, poz. 857) od 9 grudnia 2000r. obowiązuje znowelizowany Kodeks Cywilny definiujący, po raz pierwszy w polskim prawie, umowę leasingu (Tytuł XVII Umowa Leasingu Art. 7091 – 70918 kc.). Zgodnie z Kodeksem cywilnym „przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuję się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe, co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego”. Zatem transakcję leasingową możemy traktować, jako umowę, na mocy, której strona umowy, jaką jest finansujący przekazuje drugiej stronie – korzystającemu prawo do użytkowania określonego dobra (środka trwałego), którego jest właścicielem, w zamian za określenie płatności, przy czym czas używania przedmiotu leasingu jest dokładnie określony w umowie. Tak, więc leasing jest sposobem na używanie rzeczy i pobieranie z niej pożytków nie będąc jej właścicielem. Przy obecnym stanie prawnym w Polsce, leasing daje istotne korzyści podatkowe, a procedura załatwiania formalności z reguły jest znacznie prostsza i krótsza niż w przypadku starania się o inne źródła finansowania inwestycji np. w postaci kredytu bankowego. Oprócz zdefiniowania leasingu, Kodeks Cywilny wprowadził wiele zapisów regulujących wzajemne stosunki między korzystającym i finansującym. Zapisy te doprowadziły do standaryzacji umów i zagwarantowały tym samym wysokie wzajemne bezpieczeństwo realizowanych transakcji. Poniżej przedstawione zostały podstawowe regulacje:

Prawa i obowiązki finansującego (leasingodawcy): -Wydanie przedmiotu leasingu w stanie technicznym z dnia zakupu od dostawcy, -Wyrażenie zgody na dokonywanie ewentualnych zmian w przedmiocie leasingu, -Wyrażenie zgody na używanie przedmiotu leasingu przez osoby trzecie, -Przeniesienie własności (sprzedaż) przedmiotu po okresie umowy leasingu na korzystającego, (jeżeli zastrzeżone w umowie leasingu), -Nie odpowiada za przydatność rzeczy (przedmiotu leasingu) do użytku, -Nie odpowiada za wady rzeczy. Prawa i obowiązki korzystającego (leasingobiorcy):  Płacenie rat w terminie,  Utrzymywanie przedmiotu w należytym stanie,  Możliwość żądania odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą (dostawcą) z powodu wad rzeczy. Warunki wygaśnięcia lub rozwiązania umowy leasingu:  Utrata przedmiotu,  Odstąpienie przez finansującego od umowy ze zbywcą (na żądanie korzystającego),  Korzystający zalega z płatnością więcej niż 1 ratę,  Korzystający narusza pozostałe obowiązki określone w umowie leasingu.

Forma Umowy Umowa leasingu powinna by zawarta na piśmie, niezachowanie tego warunku skutkuje jej nieważnością. Art. 709 k.c. nie wprowadza wymogu formy szczególnej zastrzegając rygor nieważności. Zachowanie wymogu formy pisemnej umowy dotyczy również leasingu nieruchomości. USTAWY PODATKOWE to kolejny prawny element regulujący umowę leasingu. Ustawy o podatku dochodowym oraz podatku od towarów i usług. Aspekt podatkowy leasingu jest regulowany następującymi Ustawami: a) Ustawa z dnia 6 września 2001 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, prawnych oraz o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dziennik Ustaw z dnia 29 września 2001r. Nr 106, poz.1150); b) Ustawa z dnia 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług (Dziennik Ustaw z dnia 5 kwietnia 2004 Nr 54, poz.535); c) Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 o zmianie ustawy z dnia 11 marca 2004 (Dziennik Ustaw z dnia 23 maja 2005 Nr 90, poz. 756).

Uchwalając je, Sejm zadbał o poczucie bezpieczeństwa firm korzystających z usług leasingowych, w pełni stabilizując leasing, jako instrument finansowania inwestycji. Pierwsza z nich zdefiniowała leasing podatkowo i doprowadziła do pewnej spójności między Kodeksem Cywilnym, a ustawami podatkowymi. Przyjęta w niej definicja leasingu brzmi: „Przez umowę leasingu w ustawie rozumie się umowę nazwaną w Kodeksie Cywilnym, a także każdą inną umowę, na mocy, której jedna ze stron, zwana dalej finansującym, oddaje do odpłatnego używania albo używania i pobierania pożytków na warunkach określonych w ustawie drugiej stronie, zwanej dalej korzystającym, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty”. Ważną regulacją jest również Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, która zmieniła znaczenie obowiązek podatkowy (wystawienie faktury) w zakresie podatku od towarów i usług dla umów leasingu finansowego, który powstaje w momencie wydania przedmiotu leasingu , czyli następuje zrównanie ze sprzedażą, co oznacza konieczność wystawienia jednej faktury na początku umowy obejmującej wszystkie opłaty leasingowe. Zatem Korzystający nabywa prawo do odliczenia VAT z chwilą:

1. Otrzymania faktury, 2. Nabycia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel – tj. przyjęcia przedmiotu leasingu do używania i pobierania pożytków zgodnie z warunkami Umowy Leasingu. Tak, więc podatek VAT naliczany jest z góry przez Finansującego od sumy wszystkich opłat leasingowych. Ze względu na temat pracy warto zaznaczyć, że leasing samochodów osobowych jest od września 2001 roku opłacalną formą finansowania przedmiotów leasingu ze względu na możliwość odliczenia przez firmy finansujące podatku VAT. Jednocześnie Ustawa z dnia 28 września 2001 umożliwiła firmom leasingowym zaliczenie odpisów amortyzacyjnych i wydatków związanych z ubezpieczeniem przedmiotu leasingu w koszty uzyskania przychodu do równowartości 20 000 euro. Regulacje prawne dotyczące podatku VAT od samochodów osobowych dla korzystających zmieniały się kilkakrotnie. Od czerwca 2005 obowiązuje Nowelizacja z dnia 21.04.2005 Ustawy z dnia 11 marca 2004 roku, która zakłada, że pełne odliczenie podatku VAT przysługuje tylko w przypadku nabycia samochodu, którego masa całkowita przekracza 3, 5 tony.

W przypadku samochodów osobowych i innych pojazdów niespełniających w/w kryterium możliwe będzie odliczenie tylko 60% wartości podatku, nie więcej jednak niż 6000 zł. Istnieje jednak możliwość skorzystania z pełnego odliczenia VAT w ściśle określonych przypadkach.

Są to samochody: -Z jednym rzędem siedzeń oddzielonych od części przeznaczonej do przewozu ładunku ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie prawa o ruchu drogowym (wielozadaniowe, van), -Z otwartą częścią bagażową (pick up), -Które posiadają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunku, jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu, -Specjalne w rozumieniu prawa o ruchu drogowym, -konstrukcyjnie przeznaczone do przewozu, co najmniej 10 osób wraz z kierowcą, -Gdy ich sprzedaż lub leasing są przedmiotem działalności podatnika.

Z pełnego odliczenia będą też mogły skorzystać samochody z dwoma rzędami siedzeń, których przestrzeń bagażowa przekracza swoją długością połowę długości pojazdu. Ważne jest to, że ustawa nie zmieniła dotychczas stosowanych zasad podatkowych, precyzyjnie określiła zasady zaliczania w koszty rat leasingowych, zagwarantowała prawo wykupu przedmiotu leasingu po z góry określonej wartości po okresie umowy przez korzystającego (opcja zakupu) Ustawa uczyniła opłacalnym leasing samochodów osobowych umożliwiając odliczanie podatku VAT przez finansującego. Jako ostatni w kolejności przedstawiony zostanie leasing w MIĘDZYNARODOWYCH STANDARDYACH RACHUNKOWOŚCI. W marcu 1982 r. Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości opublikował Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 17 (MSR 17) poświęcony transakcjom leasingowym. Klasyfikacja transakcji leasingowych opierała się na kryterium przenoszenia ryzyka i korzyści związanych z przedmiotem umowy. MSR został przekształcony w 1994 r., jednak nie wiązało się to ze znacznymi zmianami oryginalnego tekstu. W grudniu 1997r. została przeprowadzona gruntowna aktualizacja standardu. Główne zmiany w stosunku do pierwotnego MSR 17 dotyczą następujących zagadnień:

-Definicji umowy leasingu, -Zwiększenia ilości wskazówek klasyfikacyjnych, -Wprowadzenia pojęcia „ekonomicznego okresu użytkowania” w miejsce pojęcia „okresu użytkowania”, -Wprowadzenia wymogu nieuwzględnienia warunkowych opłat leasingowych w minimalnych opłatach leasingowych, -Wprowadzenia wymogu, aby koszty, które można bezpośrednio przyporządkować czynnościom leasingobiorcy służącym doprowadzeniu do zawarcia umowy leasingu finansowego, powiększały wartość przedmiotu leasingu, -Wprowadzeniu wymogu ujmowania przychodów finansowych w oparciu o stałą okresową stopę zwrotu obliczoną na podstawie nierozliczonej części inwestycji leasingowej netto, -Ujawnienia dodatkowych informacji dotyczących leasingu finansowego i operacyjnego.

Przyjęta w MSR klasyfikacja leasingu, jako operacyjny lub kapitałowy opiera się na kryterium podziału wielkości przewidywanego ryzyka lub przewidywanych korzyści, które dla właściciela i dzierżawcy wynikają z faktu leasingu (dzierżawy) określonych aktywów. W myśl MSR przez umowę leasingową rozumie się umowę, na mocy, której finansujący przekazuje korzystającemu prawo użytkowania składnika aktywów przez określony czas w zamian za opłatę lub serię opłat. Standardy nie przytaczają żadnych testów, badających przeniesienie ryzyka i korzyści wynikających z zawarcia umowy leasingu, ale opisują okoliczności, których zaistnienie może wskazywać, że takie przeniesienie nastąpiło. W znowelizowanej Ustawie o Rachunkowości, która obowiązuje od 01.01.2002 r. środki te zalicza się do aktywów korzystającego (leasing finansowy), jeżeli umowa spełnia, choć jeden z następujących warunków:

-Przenosi własność jej przedmiotu na korzystającego po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, -Zawiera prawo do nabycia przedmiotu przez korzystającego, po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia, -Okres, na jaki została zawarta, odpowiada w przeważającej części przewidywanemu okresowi ekonomicznej użyteczności środka trwałego lub prawa majątkowego, przy czym nie może być on krótszy niż ¾ tego okresu. Prawo własności przedmiotu umowy może być przeniesione na korzystającego po okresie, na jaki umowa została zawarta, -Suma opłat, pomniejszona o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90% wartości rynkowej przedmiotu umowy na ten dzień. W sumie opłat uwzględnia się wartość końcową przedmiotu umowy, którą korzystający zobowiązuje się zapłacić za przeniesienie na niego własności tego przedmiotu. Do sumy opłat nie zalicza się płatności na rzecz korzystającego za świadczenia dodatkowe, podatków oraz składek na ubezpieczenie tego przedmiotu, jeżeli korzystający pokrywa je niezależnie od opłat za używanie, -Przewiduje możliwość jej wypowiedzenia z zastrzeżeniem, że wszelkie powstałe z tego tytułu koszty i straty poniesione przez finansującego pokrywa korzystający, -Zawiera przyrzeczenie finansującego do zawarcia z korzystającym kolejnej umowy o oddanie w odpłatne używanie tego samego przedmiotu lub przedłużenia umowy dotychczasowej, na warunkach korzystniejszych od przewidzianych w dotychczasowej umowie, -Przedmiot umowy został dostosowany do indywidualnych potrzeb korzystającego. Może on być używany wyłącznie przez korzystającego, bez w prowadzania w nim istotnych zmian.

Składniki aktywów będące przedmiotem leasingu wykazuje w swym bilansie finansujący i amortyzuje je z zachowaniem zwykłych zasad (najczęściej liniowo). Amortyzacja stanowi koszt dla finansującego. Przychody z tytułu opłat leasingowych (także jednorazowe) powinny być ujmowane metodą liniową przez okres leasingu niezależnie od sposobu ich ujęcia w umowie lub w inny sposób, jeżeli odzwierciedlałby on lepiej niż rozłożenie liniowe spadek korzyści czerpanych ze składników aktywów. Zmiany te wpłynęły na sposób księgowania większości transakcji leasingu operacyjnego, które z punktu widzenia Ustawy o Rachunkowości są obecnie traktowane, jako leasing kapitałowy. W konsekwencji tych nowelizacji leasing operacyjny jest dla korzystającego zobowiązaniem bilansowym. Klienci rozliczający się w oparciu o księgi handlowe inaczej niż poprzednio księgują transakcje leasingu operacyjnego (tak jak leasing finansowy), zaznaczając równocześnie, iż ze względu na ustawę o podatku dochodowym nie nastąpiły żadne zmiany. Należy podkreślić znaczącą niespójność rozwiązań księgowych i podatkowych przyjętą w ustawach. Powoduje ona konieczność stosowania podwójnej księgowości w firmach prowadzących pełną rachunkowość. Nie ma to jednak zasadniczego wpływu na pracochłonność, gdyż do chwili obecnej również część wydatków zaliczanych w koszty księgowe nie stanowiły kosztów podatkowych.

Reasumując przedstawioną powyżej interpretację można powiedzieć, że ustawa dotyczy tylko podmiotów prowadzących pełną księgowość. Dla małych firm, prowadzących uproszczoną księgowość, specyfika leasingu nie uległa żadnym modyfikacjom, Ustawa o Rachunkowości nie wpłynęła na podatkowy aspekt leasingu, określono odmienny sposób klasyfikowania umów na leasing kapitałowy i operacyjny w odniesieniu do Ustawy o Rachunkowości oraz ustaw podatkowych. Większość umów leasingu operacyjnego w myśl ustawy jest leasingiem kapitałowym. Umowy te nadal pozostają umowami leasingu operacyjnego w myśl ustaw podatkowych, Pozostają wszelkie korzyści podatkowe związane z charakterystyką leasingu operacyjnego (opłata wstępna, rata, prowizja stanowi w całości koszt uzyskania przychodów).